De stad Bern is dan wel bescheiden in omvang, maar groots in schoonheid. Z’n historische binnenstad prijkt dan ook terecht op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Verder bedacht Einstein er zijn relativiteitstheorie, ‘s lands oudste parkeergarage bevindt er zich én er leven nog eens bruine beren ook. Maar ook buiten Bern valt er heel wat te doen, te zien en… te proeven! Dat mochten wij onlangs ervaren tijdens een leerrijke reis naar Zwitserland.
Tussenstops
Op het tempo van een dodenmars slentert een gespierde bruine beer mijn richting uit. Slechts enkele meters afstand, resten er nu nog tussen ons beiden. Hoewel het dier over een hoog knuffelgehalte beschikt, kan hij me ongetwijfeld in één klap buiten westen slaan. De klauwen op zijn voorpoten glimmen in het zonlicht en zijn dorstige tong bengelt uit zijn bek als een bloeddorstig monster. Of ik schrik heb? Nee hoor, want er zit gelukkig een dozijn tralies tussen ons in.
We bevinden ons dan ook niet in één of ander nationaal park in Canada, maar… pal in het centrum van Bern, in Zwitserland! En jawel, daar zitten dus beren. Meer nog: de reden voor hun aanwezigheid gaat al enkele eeuwen terug in de tijd. De stad heeft er zelfs haar naam aan te danken, zo leren we al snel!
Op ontdekking in Bern
1. De beren van Bern
Het Bärenpark van Bern bevindt zich op de rechteroever van de rivier Aare, in de schaduw van de elegante Nydeggbrücke. Met een oppervlakte van 6.500 m² kan je hun habitat verre van een nationaal park noemen – de drie beren lopen er vaak letterlijk te ijsberen – maar het is toch al een pak beter dan de petieterig kleine berenkuil, waar ze tot 2009 in leefden. Het Bärenpark is gratis te bezoeken.
Beren zijn er trouwens altijd al geweest in Bern. Of toch zeker sinds de 16e eeuw. Volgens de legende zou Hertog Berthold V van Zähringen hier in de 12e eeuw eigenhandig een wilde beer gedood hebben. Toen hij nadien op exact dezelfde plek een nieuwe stad uit de grond stampte, moest hij niet lang nadenken over een naam. Bern was geboren! En de beer is sindsdien altijd de mascotte gebleven. Overal in de stad zie je het dier wel op één of andere manier opduiken.
Vanaf het Bärenpark zien we de oude binnenstad van Bern als een schiereiland hoog boven de Aare uitsteken. Deze appelblauwzeegroene rivier krult zich als een hoefijzer om Bern heen. Aan de westzijde van de stad, waar de rivier ontbreekt, lag er ooit een diepe gracht met stadsmuren. Het maakte van Bern vroeger een haast oninneembare fort.
2. Bern: hoofdstad of bondsstad van Zwitserland?
Terug in het hotel ontmoeten we stadsgids Christoph Brudsche, voor een eerste kennismaking met de oude binnenstad van Bern. We steken van wal op de Bärenplatz, de plek waar vroeger de tweede stadsomwalling stond. Naarmate de stad groeide, schoof ook de verdedigingslijn telkens meer naar het westen op. Enkel de Käfigturm is nu nog een stille getuige van deze 13e-eeuwse stadsmuur. De gewezen stadsgracht werd intussen opgevuld tot op straatniveau, maar ooit gaapte hier een diepe kloof. Oorspronkelijk leefden de beren van Bern op deze plek. Dat verklaart dus meteen waarom het plein zo heet.
Iets verderop botsen we op de Bundesplatz, met aan de overzijde het parlementsgebouw van Zwitserland. De 26 opspuitende waterstralen op het plein staan symbool voor het aantal kantons in het land. Wist je dat Zwitserland officieel geen hoofdstad heeft? En zelfs niet eens een staatshoofd? De federale regering – de Bondsraad – bestaat namelijk uit zeven ministers van verschillende politieke strekkingen en bezitten elk evenveel macht. Omdat de Bondsraad in Bern zetelt, wordt Bern ook wel de bondsstad genoemd en fungeert zodoende als officieuze hoofdstad van Zwitserland.
We dringen nu dieper het oudste deel van Bern binnen, in 1191 gesticht door Hertog Berthold V van Zähringen dus. De Münzgraben, een gracht die ooit deel uitmaakte van de allereerste stadsomwalling, werd pas in de jaren 1930 gedempt. Leuk weetje: men maakte daarbij meteen van de gelegenheid gebruik om één van de allereerste ondergrondse parkeergarages in Zwitserland te bouwen: Parking Casino.
3. UNESCO, Einstein en een oude klokkentoren
Maar liefst 90% van de nog bestaande gebouwen in historisch Bern is opgetrokken in barok. De stad wist daardoor een gegeerd plaatsje op de werelderfgoedlijst van UNESCO te veroveren. Vooral het duo winkelstraten Kramgasse en Gerechtigkeitsgasse, die samen de slagader van het oude Bern vormen, zijn er werkelijk twee uit de boekskes. Zeker met de vele vlaggen aan de gevels, die er dartel in de wind dansen.
In het midden van de licht hellende straat stroomt ook ook een kabbelend beekje, dat grotendeels met een rooster is afgedekt. Wanneer je even de ogen sluit en enkel naar het ruisen van het water luistert, zou je durven zweren dat je aan een of andere bergrivier staat. Bern heeft écht wel iets weg van een nationaal park. De beek voedt overigens heel wat fonteinen in de stad. Zo’n 1550, bezit Bern er. En ze zijn veelal uitgedost met merkwaardige sculpturen. Zo ontmoet je in de Gerechtigkeitsgasse onder meer een geblinddoekte Vrouwe Justitia en op de Kornhausplatz een man… die kinderen opeet!
We flaneren verder bergop door de Kramgasse en komen voorbij het Einstein House, de woning waar Albert Einstein twee jaar van zijn leven spendeerde. Het was hier in Bern trouwens dat het Duitse genie aan het begin van de 20e eeuw zijn baanbrekende relativiteitstheorie bedacht. Sinds 2015 is het een museum.
Aan het einde van de straat bereiken we tenslotte de Zytglogge, een 13e-eeuwse klokkentoren. Net op tijd, want eens per uur spelen mechanische poppen hier een merkwaardig toneeltje. Het achterliggende mechanisme dateert al van 1513 en moet nog steeds dagelijks manueel opgewonden worden. En eerlijk? Ik word er stiekem ook wel wat opgewonden van, wetende wat voor een technisch vernuft die Zwitsers hier meer dan 500 jaar geleden ineen knutselden én we tot op de dag van vandaag kunnen bewonderen. Chapeau!
Op ontdekking buiten Bern
4. Luzern-Interlaken Express: per bergtrein de Brünigpas over
Daags nadien trekken we de stad uit en verkennen we per trein het Bernse ommeland. Met de IC-trein van de SBB kronkelen we langsheen de boorden van de beeldige Thunersee richting Interlaken, de poort tot de majestueuze Jungfrauregio. Maar die ‘jongedame’ laten wij vandaag links liggen. Wij stappen in het station van Interlaken Ost over op de Luzern-Interlaken Express, de panoramische smalspoortrein van de Zentralbahn. Die voert ons in een kleine twee uur tijd van Interlaken, over de 1000 meter hoge Brünigpas heen, helemaal tot in Luzern.
Terwijl we in het bistrorijtuig van een verfrissend drankje nippen en proeven van wat lokale Zwitserse kazen, glijden aan de grote panoramische ramen adembenemende berglandschappen voorbij. Denk maar aan glinsterende meren, glooiende alpenweiden, puntige bergpieken en slanke watervallen. Soms weet ik niet waar eerst te kijken.
De Luzern-Interlaken Express maakt overigens deel uit van de Grand Train Tour of Switzerland, een feeërieke rondreis per trein door Zwitserland. De route bestaat uit acht etappes, die je elk over de mooiste spoorlijnen van Zwitserland sturen. Met een Swiss Travel Pass of Interrail op zak mag je bovendien eender welke trein op dit traject nemen, al is een bijkomende zitplaatsreservering soms wel vereist of aangeraden.
Bij aankomst in Luzern hebben we heel even de tijd om de houten Kapellbrücke uit de 14e eeuw te bezichtigen, met in onze rug het omvangrijke Vierwoudstedenmeer. Maar dan moeten we ons snel weer naar het station reppen voor de volgende trein: de Kambly Express, in de volksmond ook beter bekend als de ‘Koekjestrein’. Vanwaar die naam precies? Wel, dat zal snel duidelijk worden…
5. Workshop koekjes maken bij Kambly
Een uurtje na vertrek uit Luzern stappen we uit in Trubschachen, een klein dorpje in het Emmental. Geen kaas op het menu vandaag, maar wel… koekjes! Net naast het station ligt namelijk de koekjesfabriek van Kambly. Al meer dan 100 jaar lang bakt dit familiebedrijf hier koekjes van eigen deeg. Ook de chocolade voor op de koekjes produceert Kambly overigens zelf. Wat je zelf doet, doe je beter natuurlijk. Hun boter, bloem en eieren haalt Kambly dan weer bij lokale boeren uit het Emmental.
Bij de fabriek hoort ook een riante winkel: Kambly Erlebnis. Een waar koekjesparadijs, is het! En weet je wat nog het leukste van al is? Je mag er zoveel koekjes proeven als je zelf maar wil, gratis en voor niks! Alberto Vermicelli zou stikjaloers zijn, wanneer hij dit leest.
Maar zo gemakkelijk komen wij er ‘helaas’ niet vanaf. In het Atelier van Kambly krijgen we een keukenschort toegeworpen en stroppen we de mouwen op, want we gaan zo meteen zélf onze eigen Matterhorn-koekjes ineen knutselen tijdens een workshop. Chef Carole toont ons op deskundige wijze hoe we eerst met drie soorten vloeibare chocolade – donkere, witte en melkchocolade – een Matterhorn in de chocolademal printen.
Eens voldoende afgekoeld, kletsen we de iconische berg van chocolade uit de mal en plakken die vervolgens op knapperige boterbiscuits. Mijn koekjes zien er dan wel niet zo perfect uit als die van Carole, smaken doen ze achteraf wel. Om in één woord samen te vatten: berelekker! 
Weg zijn wij!
1. Erheen
Bern ligt op een zevental uren sporen van Brussel, inclusief tweemaal overstappen. De snelste manier om te er komen – maar ook de duurste helaas – is met TGV InOui en TER via Frankrijk. Overstappen doe je in Straatsburg en nog eens in Bazel.
Als alternatief kan je ook met ICE via Duitsland naar Bern sporen, met minstens één overstap in Frankfurt. Je bent dan wel een uurtje langer onderweg, de prijzen op dit traject liggen doorgaans een pak lager. De kans op vertragingen is dan wel weer groter. Voorzie in Duitsland dus steeds voldoende overstaptijd, tussen twee treinen in.
Vanuit Amsterdam reis je sowieso het snelst naar Bern met de ICE via Duitsland, evenals met minstens één overstap in Frankfurt.
Tip: Meer praktische info over reizen met de trein naar en in Zwitserland vind je via deze link.
2. Swiss Travel Pass
Eens in Bazel aangekomen, kan je gebruik maken van de Swiss Travel Pass, een pas die gedurende een bepaalde periode geldig is op de meeste treinen en bussen in Zwitserland, net zoals op enkele boten en kabelbanen. De Swiss Travel Pass biedt zo heel wat flexibiliteit voor reizen met het openbaar vervoer in Zwitserland. Is de pas toch niet geldig? Dan krijg je vaak nog wel korting op je ticket.
3. Bagagevervoer
Wist je dat de Zwitserse spoorwegmaatschappij SBB je bagage ook gewoon – tegen betaling uiteraard – van deur tot deur brengt? Zo hoef je niet steeds met je bagage te sleuren, tijdens een rondreis in Zwitserland. Meer info: sbb.ch/en/offers/luggage-services
4. Overnachten
In Bern sliepen wij in hotel Kreuz Bern, midden in de oude stad. Naar het centraal station is het nog geen tien minuten wandelen. Het hotel huist in een historisch pand uit de tweede helft van de 19e eeuw. Omwille van hun inspanningen op vlak van duurzaamheid dragen ze het label van Swisstainable level 3.
5. Tips voor bars en restaurants in Bern
- Restaurant Röschtigraben, aan de Bärenplatz, is een knus ingericht restaurant met als specialiteit rösti’s. Deze gefrituurde aardappelkoekjes zijn een typisch Zwitsers gerecht en kan je hier in verschillende varianten verkrijgen. Leuk weetje: de Röstigraben is wat men de taalgrens tussen Franstalig en Duitstalig Zwitserland noemt.
- Het Altes Tramdepot is een bruisende brasserie in een oude tramstelplaats, net over de Nydeggbrücke. Het Bärenpark met de beren van Bern ligt er net naast. Ze zijn geroemd voor hun burgers en ze brouwen er ook nog eens hun eigen gerstenat: Tram Bier! Kies bij mooi weer voor een zitje op het terras, want dan geniet je van een fenomenaal uitzicht over de oude stad.
- Een leuke plek in Bern om Zwitserse – en ook andere – wijnen te degusteren, is Klösterli Weincafé, een gezellige wijnbar aan de rand van de oude stad, tussen de Nydeggbrücke en de Untertorbrücke. Ze hebben een leuk terras en je kan er ook blijven eten.
- Goed verstopt in een oude kelder in de Gerechtigkeitsgasse ligt Die Bar, een kleine kroeg die je met een lange reeks trappen bereikt.
6. Beeldige panorama’s in Bern
Bern telt ook heel wat indrukwekkende panorama’s:
- Rosengarten: vanuit dit park geniet je van een puik zicht over de oude stad en de rivier de Aare, die zich eromheen krult. Vooral rond zonsondergang is het panorama hier fabelachtig. Dat weten de inwoners van Bern duidelijk ook, want die komen er maar al te graag verzamelen rond valavond.
- Kursaal Bern: neem de lift naar het terras van dit zakenhotel annex congrescentrum voor een fenomenaal panorama over de elegante Kornhausbrücke en de oude stad erachter. Bij mooi weer vormen de Berner Alpen in de verte een schilderachtige achtergrond voor je foto’s. Het terras is vrij toegankelijk en te bereiken met de lift in de inkomhal.
- Wanneer je achter het parlement (Bundeshaus) doorloopt, kom je terecht op de Bundesterrasse. Dit panoramisch terras gunt je een blik over de benedenstad, de huisberg Gurten en de Alpen in de verte.
Deze reis kwam tot stand op uitnodiging van de Zwitserse dienst voor toerisme, naar aanleiding van 10 jaar Grand Train Tour of Switzerland.
Ontdek meer van TreinTrips.be
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
