België geldt als de wieg van de spoorwegen op het Europese continent. In 1835 ging de eerste trein tussen Brussel en Mechelen rijden, amper vijf jaar na de Belgische onafhankelijkheid. Daarna breidde het netwerk gestaag uit. Ook al gingen er na de Tweede Wereldoorlog heel wat lokale spoorlijnen voor de bijl, toch kent België nog steeds één van de dichtste en drukst bereden spoorwegnetten ter wereld. Waar je in België ook heen gaat, er is altijd wel een station in de buurt.
Spoorwegpaspoort
- België
- NMBS
- Eerste trein: 1835
- 3.500 km spoor
- 554 stations
- belgiantrain.be
Tussenstops
De Belgische spoorwegen in een notendop
Maar liefst 3500 kilometer aan spoorlijnen dooraderen België van west naar oost en van noord naar zuid. Het leeuwendeel ervan concentreert zich rond Brussel en de provincies daarrond, terwijl de dunbevolkte en dichtbeboste Ardennen het slechts met een handvol spoorlijnen moeten stellen. Maar ze behoren wel vaak tot de mooiste spoorlijnen van België.
De Brusselse Noord-Zuidverbinding, die de drukke stations van Brussel-Zuid, Brussel-Centraal en Brussel-Noord met elkaar verbindt, geldt dan weer als de drukst bereden spoorlijn ter wereld. Vanaf de zes perronsporen in Brussel-Centraal vertrekken er tijdens de spits zo’n 70 treinen per uur. Da’s gemiddeld meer dan één trein per minuut. En dan tellen we de vele hogesnelheidstreinen nog niet mee die Brussel-Centraal zonder stoppen passeren.
Over hogesnelheidstreinen gesproken: rond de millenniumwissel verrezen er in gans België meerdere hogesnelheidslijnen, geschikt voor snelheden tot wel 300 km/u. Vanuit Brussel waaieren ze uit in alle windrichtingen: naar Frankrijk, Duitsland, Nederland en – via de Kanaaltunnel – ook naar het Verenigd Koninkrijk. Tal van internationale (hogesnelheids)treinen ontmoeten elkaar dan ook in het station van Brussel-Zuid, dat zich inmiddels ontpopte tot één van de belangrijkste spoorweghubs in Europa.
Ook sommige binnenlandse IC-treinen profiteren trouwens van de nieuwe infrastructuur, waar ze hier en daar zelfs 200 km/u halen. Dit is onder meer het geval op de as Brussel – Leuven – Luik. Mooi meegenomen: je betaalt als reiziger geen extra toeslagen om deze snelle treinen te mogen gebruiken!
Wist je dat?
Treinen in België rijden links, een erfenis van de Britten. België was na het Verenigd Koninkrijk immers het eerste land op het Europese continent dat de trein introduceerde, in 1835. En dat links rijden doen de treinen in België dus nog steeds tot op de dag van vandaag.
Belangrijke stations in België
De hoofdstad Brussel kent drie belangrijke stations: Brussel-Zuid, Brussel-Centraal en Brussel-Noord. Samen verwelkomen ze dagelijks meer dan 170.000 instappende reizigers. Nagenoeg alle treinen die door Brussel rijden, stoppen in alle drie stations, terwijl de meeste internationale treinen dat enkel in het station van Brussel-Zuid doen. Brussel-Zuid beschikt ook over een terminal met bagage- en grenscontroles voor de internationale treinen die richting het Verenigd Koninkrijk vertrekken (UK Terminal). Momenteel maakt enkel Eurostar hier gebruik van.
Treinen van Brussel richting Namen, Dinant en Luxemburg houden eveneens halt in Brussel-Schuman en Brussel-Luxemburg, twee voorname stations in de Europese wijk van Brussel. Maar ook buiten Brussel zijn er nog enkele noemenswaardige stations. Zo is Gent-Sint-Pieters het drukste station in Vlaanderen, gevolgd door Antwerpen-Centraal. In Wallonië gaat die titel naar Luik-Guillemins, een station dat eveneens door tal van internationale treinen bediend wordt, zoals Eurostar, ICE en NightJet.
Brussels Airport tenslotte is de enige luchthaven in België met een treinstation – Brussels Airport-Zaventem – én bovendien het enige station in het land met toegangspoortjes naar de perrons. Je dient je ticket steeds te scannen om de poortjes te openen, zowel bij aankomst als vertrek in het station. Bij overstappen is dit niet van toepassing.
Wist je dat?
Vanuit het station van Brussel-Zuid kan je ieder station in België met hooguit één overstap bereiken.
Treinen in België
De NMBS is de nationale spoorwegmaatschappij van België en bezit zo goed als het volledige monopolie over het binnenlandse treinverkeer. In de meeste treinstations heb je wel minstens eenmaal per uur een trein in iedere richting, en dat volgens een klokvast patroon. Dit wil zeggen dat de dienstregeling zich in principe ieder uur herhaalt, wat voor structuur zorgt. Sommige kleine stations – vooral in de Ardennen dan – moeten het stellen met hooguit een trein om de twee uur of enkel tijdens de spits.
Met een gemiddelde stiptheid van zo’n 90% rijden de Belgische treinen best wel stipt. Kleine kanttekening wel: een trein in België maakt officieel pas vertraging wanneer die minstens zes minuten te laat is. Afgeschafte treinen worden ook niet in deze statistieken opgenomen.
In het internationale treinverkeer opereert de nationale spoorwegmaatschappij onder de naam NMBS Internationaal. Hoewel veel internationale treinen in België gereden worden door andere spoorwegmaatschappijen, werkt NMBS Internationaal nauw met hen samen. Zo kan je nagenoeg alle internationale treinen in België – maar ook vele treinen in het buitenland – via hen boeken. Opgelet! De meeste internationale treinen die in België rijden zijn enkel toegankelijk voor reizigers met een internationaal treinticket, met uitzondering van enkele grensoverschrijdende IC- en S-treinen en de EuroCity Brussel-Rotterdam.
Binnenlandse treinen
In België kan je volgende treinsoorten in het binnenverkeer aantreffen:
- InterCity (IC): deze treinen verbinden de voornaamste steden in België met elkaar (min. 1x per uur) en stoppen in principe niet overal, tenzij op sommige trajecten. Een schare IC-treinen steekt net de grens over, zoals naar Rijsel en Luxemburg.
- Stedelijke treinen (S): stoptreinen in en rond de grootste steden van het land: Brussel, Antwerpen, Gent, Luik en Charleroi. Ze stoppen doorgaans overal en rijden op weekdagen veelal tweemaal per uur in iedere richting. Naast de letter ‘S’ worden ze ook met een lijnnummer aangeduid. Sommige S-treinen steken de grens over: Roosendaal (S32), Maastricht (S43), Aken (S41) en Maubeuge (S63).
- Lokale treinen (L): overige stoptreinen, rijden doorgaans 1x per uur (sommige verbindingen in de Ardennen of tijdens het weekend slechts 1x per twee uur).
- Piekuurtreinen (P): aanvullende treinen tijdens de spits. Dit kunnen zowel snel- als stoptreinen zijn. Ze rijden niet tijdens het weekend en vaak ook niet tijdens de schoolvakanties.
- Kust Express (EXP): toeristische treinen naar en van de kust. Rijden enkel tijdens het zomerseizoen en op zomerse dagen.
- Toeristische treinen (T): seizoensgebonden treinen naar andere toeristische trekpleisters.
Handig: met een geldig treinticket voor een bepaald traject binnen België mag je van alle hierboven opgesomde treinen gebruik maken.
Internationale hogesnelheidstreinen
Brussel-Zuid geldt als een ware draaischijf voor internationale hogesnelheidstreinen in Europa.
Eurostar legt hogesnelheidstreinen in tussen België en bijna alle omringende buurlanden: naar Frankrijk (Parijs), het Verenigd Koninkrijk (Londen), Nederland (Rotterdam, Schiphol, Amsterdam) en Duitsland (Aken, Keulen, Düsseldorf, Duisburg, Essen en Dortmund). In België stoppen alle Eurostar-treinen in het station van Brussel-Zuid. Een deel stopt eveneens in Antwerpen-Centraal (Eurostar naar Frankrijk en Nederland) of Luik-Guillemins (Eurostar naar Frankrijk en Duitsland). ’s Winters sjeest Eurostar Snow wekelijks van Antwerpen en Brussel naar de Franse Alpen (Bourg-Saint-Maurice).
De Franse spoorwegen (SNCF) dan zoeven met hun supersnelle TGV InOui meermaals per dag van Brussel-Zuid naar diverse steden in Frankrijk: Rijsel, Lyon, Marseille, Montpellier, Straatsburg, Nantes, Rennes… Rond Parijs bedienen ze eveneens de luchthaven van Paris-Charles de Gaulle en het pretpark Disneyland Paris (Marne-la-Vallée-Chessy).
InterCity Express (ICE), de comfortabele hogesnelheidstrein van de Duitse spoorwegen (Deutsche Bahn), snelt om de twee uur van Brussel-Zuid en Luik-Guillemins naar diverse steden in Duitsland: Aken, Keulen en Frankfurt. Deze treinen stoppen eveneens in het station van Brussel-Noord. Vanaf september 2026 rijden er bovendien tweemaal daags ICE-treinen tussen Antwerpen en Keulen, via Brussels Airport, Leuven, Luik-Guillemins en Aken.
Alle genoemde hogesnelheidstreinen zijn uitgerust met een bar- of restaurantrijtuig. Ze zijn helaas niet toegankelijk voor reizigers met een binnenlands treinticket.
Internationale nachttreinen
Na een afwezigheid van enkele jaren vinden de internationale nachttreinen stilaan hun weg terug naar België.
Nightjet (NJ) is de nachttrein van de Oostenrijkse spoorwegen (ÖBB) en spoort driemaal per week vanuit Brussel-Zuid naar Duitsland (München, Salzburg) en Oostenrijk (Wenen (Salzburg, Wenen). In België kan je eveneens op- en afstappen in Brussel-Noord en Luik-Guillemins.
De Nederlands-Belgische startup European Sleeper (ES) legt driemaal per week een nachttrein in naar Duitse steden als Berlijn, Dresden, Bad Schandau en de Tsjechische hoofdstad Praag. In België kan je op- en afstappen in Brussel-Zuid en Antwerpen-Centraal. Vanaf maart 2026 rijden ze eveneens van Parijs naar Berlijn, via Brussel (3x per week), en vanaf juni van Brussel en Amsterdam ook naar Milaan (eveneens 3x per week), via Duitsland, Zwitserland en de Italiaanse meren.
Daarnaast zitten er nog meer internationale nachttreinen in de pijplijn, zoals naar Barcelona en Bratislava.
Overige internationale treinen
Naast internationale hogesnelheidstreinen en nachttreinen vertrekken er vanuit België nog heel wat andere internationale treinen:
EuroCity Direct (ECD) is het nieuwe stokpaardje van de Nederlandse spoorwegen (NS International) en de Belgische spoorwegen (NMBS Internationaal). Ze rijden eens per uur tussen Brussel-Zuid en Amsterdam-Zuid, via Antwerpen, Rotterdam en Schiphol. Binnenlandse reizigers mogen in België helaas geen gebruik maken van EuroCity Direct.
Ze mogen dat wél met de EuroCity (EC). Deze internationale treinen verbinden Brussel eveneens met Nederland, maar stoppen bijkomend in Breda en rijden niet verder dan Rotterdam-Centraal. In België stoppen ze naast Brussel en Antwerpen ook in Brussels Airport, Mechelen en Noorderkempen en worden ze gezien als een binnenlandse trein.
OUIGO tenslotte is een budgetvriendelijke trein tussen Brussel, Bergen en Parijs. Ze doet er dan wel dubbel zolang over dan Eurostar, tickets voor OUIGO kosten vaak maar een habbekrats. Momenteel rijden ze amper drie keer per dag in iedere richting, maar wegens succes wordt dit in de toekomst mogelijks uitgebreid.
Tip!
Reis je binnenkort met de trein tussen België en Nederland? Lees dan zeker ook even onze uitgebreide praktische gids met alles wat je moet weten over grensoverschrijdende treinen tussen de Lage Landen!
Reizen in eerste klasse
De afdeling eerste klasse van Belgische treinen herken je aan de gele streep boven of onder het desbetreffende compartiment – over de gehele lengte ervan – en aan de grote ‘1’ naast de toegangsdeuren en op de binnendeuren. Via de app van de NMBS en op de (nieuwe) aankondigingsschermen op het perron kan je zien waar de afdeling eerste klasse zich precies in de trein situeert. Dit wordt eveneens omgeroepen kort voor aankomst van de trein. Buiten wat beter zitcomfort, een grotere kans op een vrije zitplaats en wat extra rust biedt reizen in eerste klasse in België eigenlijk maar bitter weinig meerwaarde.
Tickets & passen
Zoals eerder vermeld, mag je met een treinticket voor een bepaald traject binnen België in principe eender welke trein nemen. Dit geldt niet voor de meeste internationale treinen, zoals Eurostar, EuroCity Direct, ICE, NightJet, European Sleeper en OUIGO. Enkel de EuroCity Brussel – Rotterdam, de grensoverschrijdende IC-treinen naar Rijsel en Luxemburg en de S-treinen naar Roosendaal, Maastricht, Aken en Maubeuge worden als binnenlandse trein gezien en mag je met je binnenlands treinticket gebruiken (tot in het laatste station voor de grens).
Tarieven
Voor hun binnenlandse treinen hanteert de NMBS vaste tarieven, berekend volgens de af te leggen afstand van je treinreis en de gekozen reisklasse. Een trein kan officieel nooit uitverkocht zijn. Het volstaat dus om je ticket pas kort voor vertrek aan te kopen. Je treinreis onderbreken is weliswaar niet langer toegelaten.
In het internationaal treinverkeer wordt er eerder met dynamische tarieven gewerkt, die stijgen naarmate de bezetting van de treinen toeneemt. Soms zijn er ook mooie promoties. Houd onze website dus zeker in de gaten om van deze voordelen te kunnen profiteren.
Reizigers naar en van Brussels Airport-Zaventem dienen bovenop hun treinticket het Brussels Airport Supplement te betalen. Bij de meeste tickets zit dit supplement standaard in de prijs inbegrepen.
Goedkope treintickets in België
Met Train+, de nieuwe kortingskaart van NMBS, betaal je een pak minder voor de trein in de daluren en tijdens het weekend. Je haalt de kostprijs van deze kaart er meestal al uit na amper één of twee treinritten, afhankelijk van wanneer en hoe vaak je precies reist. De daluren lopen op weekdagen van 0u tot 6u, van 9u tot 16u en van 18u tot 0u, op feest- en brugdagen de hele dag.
Reis je met een groep van minstens vier personen? Dan betaal je met het Minigroep Ticket 40% minder dan het standaardtarief, op voorwaarde dat je tijdens de daluren of in het weekend reist.
Voor heel wat uitstapjes, evenementen en concerten biedt NMBS ook het Discovery Ticket en Bravo! Ticket aan, waarmee je eveneens 40% korting geniet op je heen- en terugreis. Bij aankoop van je concert-, evenementen- of excursieticket ontvang je een unieke NMBS-code, waarmee je dan je korting voor de trein kan verzilveren.
Aantrekkelijke passen voor één of meerdere dagen kennen de Belgische spoorwegen helaas niet. Interrail gebruiken is enkel toegelaten voor inwoners van buiten de Benelux.
Loyaliteitsprogramma’s
De NMBS beschikt zelf niet over een loyaliteitsprogramma, maar sommige buitenlandse spoorwegmaatschappijen wel. Ook Eurostar beschikt over een loyaliteitsprogramma: Club Eurostar. Door punten te sparen maak je kans op korting, een upgrade of zelfs gratis treintickets voor reizen met Eurostar.
Waar tickets kopen?
Tickets voor binnenlandse treinen kan je via de website, de app, de ticketautomaten of de loketten van de NMBS aankopen. Via welk kanaal je je ticket ook aanschaft, de prijzen zijn overal steeds dezelfde.
Ticketautomaten vind je in ieder station in België. Ze leveren alleen maar binnenlandse treinkaartjes af, met uitzondering van een handvol bestemmingen net over de grens. Je kan er zowel met een betaalkaart als met munten betalen.
Loketten vind je alleen nog maar in de belangrijkste stations in de steden. Vaak zijn ze beperkt in openingsuren en stewards sporen je ter plaatse ook aan om je ticket aan een automaat te kopen.
Voor internationale treinreizen kan je dan weer terecht op de website van NMBS Internationaal of op die van de partnerspoorwegmaatschappij in kwestie. Toch liever je internationaal treinticket aan een loket aankopen? Dat kan enkel in een dozijn stations: Antwerpen-Centraal, Bergen, Brugge, Brussels Airport-Zaventem, Brussel-Centraal, Brussel-Noord, Brussel-Zuid, Charleroi-Centraal, Gent-Sint-Pieters, Leuven, Luik-Guillemins en Namen. Hier worden er wel extra dossierkosten in rekening gebracht.
Online treintickets kopen:
Tip!
In de Nederlandse stations van Roosendaal en Maastricht, en in het Duitse Aachen Hbf, staan er ook ticketautomaten van de NMBS. Je herkent ze aan hun blauwe kleur en het logo van de NMBS. Koop je treinticket naar België aan deze automaten, want ze zijn goedkoper dan wanneer je ze aan de automaten van de lokale spoorwegmaatschappij koopt.
Zitplaatsen reserveren
In België is het niet mogelijk om op een binnenlandse trein een zitplaats te reserveren, tenzij je met een grote groep bent. Je bent ook vrij om te kiezen welke binnenlandse trein je precies neemt op je traject van keuze. Officieel kan een trein nooit volzet zijn.
Voor veel internationale treinen daarentegen dien je wél verplicht een zitplaats te reserveren. Dit is het geval bij Eurostar, TGV InOui, OUIGO, NightJet en European Sleeper. Bij ICE is reserveren optioneel, maar wel aangeraden én verplicht tijdens de zomermaandag (juni, juli en augustus). Een zitje blokkeren op de EuroCity en de EuroCity Direct is niet mogelijk, maar je hangt wel vast aan de gekozen trein, tenzij je over een flexibel ticket beschikt.
Eerste hulp bij treinvertragingen
Mis je in België door een vertraagde of afgeschafte trein je voorziene aansluiting? Of rijdt je geplande trein met een enorme vertraging of helemaal niet? Stap dan gewoon op de eerstvolgende trein. Je ticket is immers niet gebonden aan een bepaalde trein.
Gaat het echter om een internationale trein met reservatie? Vraag dan aan het loket in het overstapstation om een vertragingsattest en een nieuw ticket voor de eerstvolgende beschikbare trein. Dankzij de Agreement on Journey Continuation (afgekort AJC), een overeenkomst tussen de meeste Europese spoorwegondernemingen ¹, kan dit kosteloos. In sommige landen spreekt men ook over HOTNAT (Hop On The Next Available Train), een gelijkaardige dienst die enkel van toepassing is bij hogesnelheidstreinen van Railteam-leden ².
Er gelden wel enkele voorwaarden om in aanmerking te komen voor de AJC of HOTNAT:
- De gemiste aansluiting geschiedt tussen twee treinen van spoorwegmaatschappijen die deelnemen aan de AJC ¹ of tussen twee hogesnelheidstreinen van Railteam-leden ².
- Je stapt nog steeds over in het geplande overstapstation.
- Je mist je volgende trein door een eerdere trein die vertraging had of afgeschaft werd.
- Je had voldoende overstaptijd ingerekend.
- Er is voldoende capaciteit op de volgende trein.
- Je hebt bevestiging van het servicepersoneel bij de internationale ticket-/servicebalie.
¹ Spoorwegmaatschappijen die deelnemen aan de Agreement on Journey Continuation (AJC): BLS (Zwitserland), CD (Tsjechië), CFL (Luxemburg), DB (Duitsland), DSB (Denemarken), Eurostar (België), GySEV (Oostenrijk/Hongarije), HZZP (Kroatië), MAV-Start (Hongarije), NMBS (België), NS (Nederland), ÖBB (Oostenrijk), PKP (Polen), Renfe (Spanje), SJ (Zweden), SBB-CFF-FFS (Zwitserland), SNCF (Frankrijk), SZ (Slovenië), Trenitalia (Italië) en ZSSK (Slowakije).
² Railteam-leden: Deutsche Bahn (ICE), SNCF (TGV InOui en TGV Lyria), Eurostar, ÖBB (Railjet), SBB-CFF-FFS, NS Internationaal, NMBS Internationaal.
Compensaties bij treinvertragingen
Bij grote vertragingen heb je recht op een compensatie. De NMBS betaalt je ticket zelfs volledig terug, wanneer je op een binnenlands traject een vertraging van minstens een uur oploopt. Bij internationale treinen varieert de compensatieregeling volgens de aanbieder waar je je ticket gekocht hebt en het soort trein.
Meer info over en aanvragen voor compensaties bij treinvertragingen:
- NMBS Internationaal: b-europe.com/NL/Juridisch/Reizigersrechten
- NS Internationaal: nsinternational.com/nl/na-de-reis/geld-terug-vragen
- SNCF Connect: sncf-connect.com/nl-nl/hulp/vertraging-trein
- Deutsche Bahn: bahn.de/en/booking-information/passenger-rights/legal-regulations
- Eurostar: eurostar.com/be-nl/reisinformatie/praktische-informatie/vertragingen-en-compensatie#Trein-vertraagd
- European Sleeper : europeansleeper.freshdesk.com/nl/support/solutions/articles/103000118264-mijn-european-sleeper-trein-heeft-onderweg-vertraging-opgelopen-waar-heb-ik-recht-op-en-wat-moet-ik
- Nightjet: oebb.at/en/reiseplanung-services/nach-ihrer-reise/fahrgastrechte.html
- Trainline: thetrainline.com/en-us/via/europe/how-to-get-a-refund-for-a-canceled-or-delayed-train-in-europe
- RailEurope: raileurope.com/article/41773-seeking-compensation-for-a-delay
- Omio: omio.com/hc/en-us/articles/10973829067676-I-booked-a-train-journey-in-the-EU-and-my-train-was-delayed-What-compensation-am-I-entitled-to
Wist je dat?
Is de laatste trein van de dag afgeschaft? Of mis je die door een eerder vertraagde of afgeschafte trein? Dan heb je recht op een taxi naar je eindbestemming, op voorwaarde dat er geen alternatieve vervoersmiddelen voorhanden zijn. Contacteer hiervoor de treinbegeleider, het aanwezige stationspersoneel of bel naar het Contact Center van de NMBS (+32 (0)2 607 30 00, 7/7 tot 21u30). Zij regelen dan normaal gezien een taxi voor jou. Kan je helemaal niemand bereiken? Houd dan alle tickets bij (trein en taxi) en vraag een terugbetaling aan via dit formulier: https://www.belgiantrain.be/nl/support/forms/reimbursement-compensation/other-reason
10 leuke ideeën voor treintrips in België
Nog wat inspiratie nodig voor treintrips in België? Misschien vind je je gading wel tussen één van deze onderstaande ideeën:
- Bezoek één van de vele kunststeden in België: Brugge, Brussel, Antwerpen, Bergen, Luik, Gent, Charleroi, Doornik…
- Ga even uitwaaien aan zee in De Panne, Oostende, Blankenberge of Knokke.
- Ga heerlijk ontspannen in Spa, de bakermat van het baden.
- Beleef een onvergetelijk dagje uit in pretpark of dierenpark: Plopsaland De Panne, Walibi Belgium, Zoo van Antwerpen, Planckendael, Pairi Daiza…
- Wandel van station naar station met één van de treinstappers of fiets over een stilgelegde spoorlijn.
- Maak kennis met het kloosterleven van weleer in de Abdij van Villers.
- Ontdek universiteitsstad Louvain-la-Neuve, de jongste stad van België en uniek in zijn soort.
- Keer terug in de tijd in één van de vele spoorwegmusea of maak een nostalgisch ritje met een antieke stoomtrein.
- Neem vanuit Luik de trein naar Luxemburg of Marloie en slinger de prachtige Ardennen in langsheen de meanderende Ourthe en Amblève.
- Bezoek de idyllische stad Dinant aan de Maas, de geboortestad van Adolphe Sax.
Ontdek meer van TreinTrips.be
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
